We zijn met een bus via een zandweg vol met kuilen naar Bagan gegaan. De volgende dag zijn we met paard en wagen langs het enorme tempelcomplex gegaan. Er wordt geschat dat er ongeveer 2200 tempels in een paar vierkante kilometer staan. De grootte van het complex is vergelijkbaar met die van de Angkor Watts, alleen is het detail allemaal wat minder. Doordat toeristen massaal weggebleven zijn in de afgelopen twee jaar is de verhouding verkoper en toerist erg scheef. Het was niet altijd even leuk om de grote tempels te bezoeken. Vooral de schaal van het complex was erg indrukwekkend.
De laatste dag hebben wij met een gehuurde fiets zelf nog de oude binnenstad bekeken. Dezelfde middag hebben we de reis naar huis ingelast. Een 15 uur durende busrit over een zandweg vol kuilen richting Yangon. Vanaf Yangon zouden we terugvliegen naar Bangkok en een last minute naar huis proberen te regelen op het vliegveld. Dit was allemaal gelukt en na vier dagen van weinig slaap zijn we terug in het land, waar we door een ontvangst commitee groots zijn ontvangen. Het was wel even wennen, in Bangkok was het 25 graden toen we vertrokken en in Nederland was het -7! Schaatsen, erwtensoep en een frikandel speciaal, dat hebben we gemist
Nog even over onze keuze om naar Burma te gaan: Er is een hoop discussie in de media over het wel en niet boycotten van Myanmar als toerist. Wij zijn van mening dat als je als toerist het meeste geld uitgeeft aan de lokale bevolking, deze ook het meest ervan profiteerd. Dit houdt in: Ongeorganiseerd reizen, verblijven in niet overheid gerunde hotels, fietsriskja’s nemen en bij lokale restaurants eten. Volgens cijfers wordt 22 miljoen euro aan inkomsten generereerd uit toerisme en een schunnige 600 miljoen euro alleen al door een contract met Total (olie & gas). Wij hebben met onze eigen ogen gezien dat de lokale bevolking onder de handelsboycot leidt, maar de rijke vriendjes van de regering rijden daar in grote chinese auto’s rond. Wij snappen niet helemaal hoe de boycot ervoor moet zorgen dat de regering hun politieke koers rigoreus gaat veranderen?
De mensen uit Burma zijn de vriendelijkste en armste mensen die wij hebben ontmoet tijdens onze reis. Wij hebben ons afgevraagd of dit een samenhang heeft. Uitgenodigd worden een kopje thee te drinken en dat de mensen vervolgens ook voor ons perse willen afrekenen……
Vanuit Bangkok zijn we naar Yangon gevlogen, dit omdat het niet mogelijk is om over land Myanmar in te gaan. Het viel ons direct op dat het erg armoedig was vergeleken met de rest van Azie. Ook reden er nog veel auto’s en bussen rond uit de jaren ‘50, ‘60 en ‘70, wat waarschijnlijk het gevolg is van de handel embargo’s. Na een paar uurtjes te hebben geslapen (we moesten al om 4 uur op) zijn we een rondje gaan lopen door de stad. We waren nog geen 5 minuten onderweg en er kwam een oud vrouwtje naar ons toe die ons een fijne kerst kwam wensen (het was 2e kerstdag). Wat prachtig, om zo welkom te worden geheten in een land. Overal waar we liepen groette mensen ons vriendelijk, zwaaide ze naar ons altijd met een brede glimlach op het gezicht. We zijn die middag naar een tempel geweest waar we een monnik hebben ontmoet die ons de rest van de dag rondgeleid heeft. De tempels waren heel mooi, veel goud en zelfs nog een haar van Boedha. We kregen een goede eerste indruk van Myanmar.
De volgende dag zijn we weer met dezelfde monnik opstap gegaan. Dit maar zijn we eerst naar een hele grote liggende Boedha geweest. Deze was erg indrukwekkend, heel groot en mooi versierd. Daarna zijn we naar Shwedagon Paya geweest, de bekenste tempel van Myanmar. Deze pagoda is 98m hoog en er staat een heel complex omheen. Deze was echt prachtig, alles was echt goud en het blonk mooi in de zon. Doordat we door een monnik waren rondgeleid kregen we ook veel achtergrond informatie over Boedisme, hoe bepaalde rituelen daar werken zoals het inwijden van jonge monikken. Het was allemaal prachtig om te zien.
Na een rustdag zijn we met de bus naar Mandalay gegaan, de laatste koninklijke hoofdstad van het land. Helaas werden we daar allebei een beetje ziek van het eten en moesten we dus wat rustiger aan doen. De eerste dag dat we wat gedaan hadden, hadden we een fietsriksja gehuurd die ons door de stad heeft rondgereden. Langs een paar tempels op, waar een van de tempels een boedha beeld had met een 15cm dikke (24 karaats) goudlaag. Verder zijn we naar een werkplaats geweest waar ze bladgoud maken en we eindigde op Mandalay Hill om vanaf daar de zonsondergang te zien. Een mooi dagje, al hadden we aan het einde wel lamme handen van al dat zwaaien naar mensen toe. Verder kwamen we nog een bord tegen van de “niet zo geliefde” regering.
De tweede dag zijn we naar Mingun geweest met de boot, een uurtje varen vanaf Mandalay. Hier staat een hele grote ruïne met gigantische scheuren erin, veroorzaakt door een aardbeving. De ruïne is alleen het fundament van wat ooit de grootste pagoda ter wereld had moeten worden. Maar omdat de koning vroegtijdig kwam te overleiden is hij nooit afgemaakt. Wanneer hij afgemaakt zou zijn, zou hij 150 meter hoog zijn. We hebben lekker een beetje rondgewandeld langs de ruïnes op en zijn daarna weer met de boot terug gegaan.
Daarna is Jantien nog een dagje alleen op pad geweest, omdat Mike last van zijn maag had. We hadden een tour geboekt met een gids, die hadden we al een keer uitgesteld en dat wilde we niet nog een keer doen. De tour ging langs een mooi houten klooster, een brug, mooie landschapjes, oude ruïnes en weer eindigend op een heuvel om van het uitzicht te genieten. Ook deze dag eindige met lamme handen .
Yangon en Mandalay waren erg leuk, de siteseeing was mooi, maar het mooist waren nog wel de mensen. Waar we ook kwamen, overal werden we met een brede glimlach ontvangen.
We hebben een plekje gevonden in een van de touristenstraten in Bangkok. Kerst vieren ze hier niet echt, maar ze proberen het voor de toeristen met “foute” kerstliederen en een verdwaalde kerstboom een beetje goed te maken. Met 25-30 graden, een bord met friet en een shake is het ook niet makkelijk om in de kerststemming te komen . Aan ons gaat de kerst dit jaar voorbij. Wel wensen wij iedereen een hele fijne kerst en een gelukkig nieuwjaar toe!
Het eten is hier super! Even wat anders eten dan “sticky rice”: Friet (met mayo), hamburgers, Thaise curries, versgeperste fruitdrankjes, muesli met fruit & yoghurt, broodjes kebab, bananen/chocolade crepes, koekjes, worstjes, noem het maar op. Overal op straat staan naast de eetstalletjes ook kleine kraampjes van alles te verkopen zoals: rijbewijzen, studentenkaarten, diploma’s, allerhande souvenirs en andere toeristentroep. De Thais laten (gelukkig!) de toeristen redelijk met rust op straat, waar een gezonde mix van: doorsnee toeristen, reizigers, feestgangers en een verdwaalde oude man, met een relatief jonge Thaise vrouw, loopt. We zijn een beetje sightseeing moe op dit moment. We zijn daarom ook naar de bioscoop gegaan, waar tot onze verbazing voor de film het volkslied werd afgespeeld met een foto van de koning op het scherm. Er wordt van iedereen verwacht respect te tonen door te gaan staan. De foto van de koning staat ook op verschillende punten op straat en de Thais tonen veel respect naar hem. Naast de koning hebben ze ook veel respect voor monniken, we kwamen nog een sticker “gereserveerd voor monniken” tegen op de boot. Het geeft wel aan hoe diep de religie zit bij de Thais.
We gebruikten Bangkok om een visum voor Myanmar te verkrijgen. De ambassade was de meest bureaucratische / moeilijkste van alle ambassades die we tot nu toe bezocht hebben, maar we hebben het visum! We vliegen 26 december naar de hoofdstad Yangon, waar een nieuw en waarschijnlijk laatste avontuur op ons wacht. Er zijn geen ATM’s of internationale bankenin Myanmar, dus geld moeten we meenemen in de vorm van Dollars (door de sancties van de VS en de EU is dat onmogelijk geworden). Gelukkig hebben we in Bangkok flink kunnen inslaan, dus dat moet wel goed komen. We zijn benieuwd wat ons te wachten staat en we hebben er zin in. Wij genieten nog even van de laatste weekjes.
Na Luang Prabang hadden we geen zin om iedere toerist te volgen richting Thailand of Vang Vieng. Laos staat bekend om de heftig overladen ritjes in trucs tussen kippen, motoren en rijstbalen. Precies het avontuur wat wij zoeken!
Vanuit Luang Prabang zijn we met een boot richting Pak Beng gegaan, waar het gros van de toeristen (Falangs) naartoe gaat. Deze boot stopt ook bij Tha Suang een rustig dorpje aan de mekong die door middel van een heftig ritje in een jeep verbonden is met Hongsa. We hadden beide nog niet op een olifant gereden en Hongsa is een plek waar het mogelijk is om uitzonderlijke treks te doen.
Wij hebben een olifant (genaamd Medok) gehuurd voor een dag inclusief mahout (olifanten trainer) om een korte trek te doen door de prachtige reisvelden heen. Op de heenreis naar een dorp hebben we in de mand op de olifant gezeten, op de terugreis mochten we ook op de kop zitten. Wij vonden dit echt gaaf! Vooral als de olifant wilde eten, wat hij de hele tijd doet want hij heeft 250 kilo nodig per dag, dan draait de kop alle kanten op en dat op drie meter hoogte. We hebben de olifant meerdere keren ook zelf gevoerd. Tijdens ons ritjes heeft hij 3 hele bananenbomen gegeten (ja je leest het goed, bananen met boom en al) en daarnaast nog een hele hoop taken, bladeren en bamboo. We vonden het een onvergetelijke ervarig om eens op een olifant te zitten, want het zijn echt prachtige beesten!!!
Vanuit Hongsa zijn we via een extreme tocht van tier uur rijden in Pak lai beland. Onderweg hadden we “een echte Laos ervaring”, d.w.z. in een truc zitten op stoffige paden met (levende) kippen, motorfietsen tussen de passagiers, rijstbalen en veel lachende lokale mensen. We zijn onderweg nog een Belgisch stel tegengekomen die ongeveer dezelfde route volgde. Pak Lai was een heerlijk rustig dorp aan de Mekong waar we even lekker hebben genikst. Na twee dagen bezig te zijn geweest om alles gewassen te krijgen hebben zijn we de boot naar Vientiane gepakt.
Aangekomen in Vientiane hebben we een tuk-tuk naar een hotel genomen. De volgende dag zijn we door Vientiane gelopen. Er is hier niet zo heel veel te zien en te doen, dus het was een kort dagje. We hebben een tempel bezocht, het presidentieel paleis gezien en de grote goude stupa bekeken. Het is gewoon een grotere stad (voor Laos begrippen), en het hoorde zeker niet thuis in het rijtje van hoogtepunten van Laos. S’ avonds zijn we in de nachtbus naar Bangkok gestapt.
Laos was een erg lekker land, de mensen zijn er heel relaxed en er hangt een geweldige sfeer. De site-seeing is niet zo geweldig, een paar tempeltjes en dat was het. Maar de omgeving, natuur en de mensen zijn geweldig! De Lao zijn wat verlegen, maar als je vriendelijk naar ze zwaait en “Sabadi” (hallo) zegt krijg je altijd warme reacties terug. Het land is ontzettend groen (we hopen dat het zo blijft, want er wordt veel gekapt) en rustig (5 miljoen mensen in een gigantisch land). Wat een verademing na het betonnen en drukke China.
Vanuit China zijn we naar Laos gegaan en de verandering was direct te merken toen we bij de duane stonden. Het visa bestaat uit een stempel met een krabeltje en het ging allemaal erg ongeorganiseerd wat wel eens leuk was na het strak georganiseerde China. Na de grens werden we opgewacht door een aantal taxi chauffeurs die ons een ritje wilde aanbieden. Tot onze verbazing vroegen ze direct de lokale prijs voor het ritje, zonder af te dingen. Welkom in Laos!
We zijn vanuit de grensplaats Boten naar Luang Nam Tha gegaan, een voor Laos begrippen grote stad van 30.000 inwoners. Na een dag wat extra uurtjes uitgerust te hebben we een trek gedaan in het natuurreservaat “Nam Ha”. De trek werd georganiseerd door een nieuw bedrijf die deze trek pas een aantal keer georganiseerd had, waardoor wij dachten dat we naar een dorp konden komen waar weinig toeristen komen. Alle treks in dat gebied gaan op een eco-toerisme manier, waarbij de natuur en de lokale traditioneel wonende mensen beschermd blijven. Het geld wordt goed verdeeld onder iedereen en de natuur wordt beschermd.
We zijn met een truc naar een dorp gereden aan de rand van het reservaat en zijn daar met een lokale gids en een engelssprekende trekkings gids aan de tocht begonnen. De lokale gids was de dorpshoofd en had maar enkele malen een blanke ontmoet. We zijn van het dorp de jungle ingetrokken waar het dorpshoofd ons uitlegde hoe we tijgerpoep konde herkennen. Al het eten bestaat uit plakrijst met een pittig drapje waar je uiteraard met de handen het rijst induwt, heerlijk! Maar het gaat wel vervelen na een paar dagen Na zes uur lopen hebben we het basiskamp bereikt. Deze waren de dorpelingen nog aan het opbouwen toen wij aankwamen. Sommige dorpelingen waren een beetje schuw, maar toen het ijs gebroken was leerde wij hoe ze foto’s moesten maken en hadden ze dolle pret. Er is geen woord Engels te bekennen dus met wat handgebaren hebben we toch een leuke dag gehad. De volgende dag zijn we afgedaalt en hebben we nog een gift gekregen van het dorpshoofd (een zelfgemaakte bamboo doos, echt super aardig), waarna we terug zijn gegaan naar Luang Nam Tha.
De dag daarna hebben we een mountainbike gehuurd en de omgeving een beetje verkend. De mountainbike was ook echt nodig want asfalt is onbekend in vele dorpen die we onderweg zijn tegengekomen. In deze dorpen lopen overal kippen, varkens, koeien, noem het maar op los over straat wat een heerlijke atmosfeer geeft.
Nadat we Nam Tha wel voor een groot deel gezien hadden zijn we met een lokale bus naar Luang Prabang gegaan. Deze plaats is behoorlijk toeristisch met sourenirsmarkten, BierLao, pizza’s, dure overnachtingen en VIP Deluxe bussen. Dit was even een shock na het rustige noorden en daarom zijn we er maar een dag gebleven. Deze dag zijn we naar het paleis geweest en enkele bekende kloosters. De kloosters en tempels waren erg mooi en anders dan we op andere plekken gezien hadden. Helaas vonden we de sfeer in Luang Prabang helemaal niks, meer toeristen dan lokale mensen, en daardoor heb je niet meer het gevoel dat je in Laos bent. Daarom zijn we maar snel weer verder gereisd.
Het noorden was erg leuk, relaxed en even weer een frisse neus gehaald(geen smok en beton). We hebben genoten van de trek en de mensen die we ontmoet hebben. Helaas viel Luang Prabang wat tegen, maar voor een dag was het nog best ok.
Na Guangzhou zijn we naar Yangshou gegaan. Het dorp staat bekend om de mooie omgeving met romantische boottochten. We hebben hier twee verschillende boottochtjes gedaan. Om bij de eerste boottocht te komen hebben we een stuk gefiets en zijn daarna met fiets en al op een vlot de rivier afgevaren. Dit was erg leuk en rustig. Lekker genieten van het zonnetje en de stilte. De volgende dag hebben we met een klein moterbootje op de grote rivier gevaren. Het landschap daar was ook weer schitterent en af en toe zwom er een waterbuffel voorbij.
Na Yangshou zijn we naar Kunming gegaan (terug bij het beginpunt) vanuit daar zijn we doorgegaan richting Laos. Bij de grens kregen we nog een grensopeningshow te zien met soldaten. Aan de Laos zijde van de grens was het verschil gelijk te merken, we werden met rust gelaten en de mensen waren erg relaxed. Bovendien was het aan de Laos zijde veel groener, omdat er in China helaas bijna geen natuur meer over is. We zijn met een minibusje naar Luang Nam Tha gegaan om bij te komen van de twee nachten die we overgeslagen hebben door het reizen.
Het beton, de vele mensenmassa’s en luchtvervuiling begon ons te vervelen en we keken weer uit naar rustige plekjes, waar we zonder veel moeite met mensen konden communiceren (Chinezen spreken geen engels en dat maakt het voor ons af en toe erg lastig).
In Europa bestaat het idee dat in China weinig persvrijheid is, we kunnen zeggen: DIT KLOPT! We hebben de laatste dag zelfs “perongeluk” een kritisch programma gezien op TV. Tijdens dit programma verklaarde een man dat China zowel economisch als politiek op de rand van instorten staat. Na een aantal argumenten genoemd te hebben was de zender ineens uit de lucht. Het kan toeval zijn geweest, maar de schijn hebben ze tegen zich. We hebben in China weinig TV gekeken omdat in grote delen van China de enige engelstalige zender CCTV9 is. En dit is de grootste propaganda zender die we ooit gezien hebben. Een mooi voorbeeld is de verkiezing van Obama als president. Dit is genoemd, maar daarna ging het direct over hoe belangrijk China was voor Amerika en dat China weinig last heeft van de krisis. (Wat onzin is want ze zijn voor 2/3 afhankelijk van buitenlandse export). Wij zijn benieuwd hoelang de Chinese overheid dit vol kan houden. Een ander voorbeeld is het blokken van websites, zoals die van ons, de bbc, youtube, etc.
We hebben nu pas een video kunnen uploaden gemaakt in het Siberian Tiger Park in Haerbin. We stonden dichtbij het hek te filmen:
Wij vonden de Chinezen over het algemeen erg behulpzaam en vriendelijk. Wat soms tot lachwekkende situaties leidde. We vroegen regelmatig de weg en als er een het niet weet, dan komen er steeds meer mensen bijstaat totdat er een groep discussierende mensen om ons heen stonden die allemaal begonnen te schreeuwen tegen elkaar. We lieten hun gewoon hun gang gaan en na verloop van tijd komt er een die ons uitlegd wat de conclusie was van de discussie. Erg leuk, ze lieten ons tenminste niet in de steek!
We hebben op advies (van Rob & Lucie) een fotoboekje meegenomen met foto’s van wc’s, een bus, een trein etc. Dit is zeker aan te raden voor mensen die in China willen reizen en geen Chinees kunnen. Buiten dat het buitengewoon handig hulpmiddel was, wilde de Chinezen alle foto’s zien in het boekje. En als er een klaar was wilde de volgende alle foto’s gaan bekijken. Omdat het communiceren soms erg moeizaam ging zeiden we maar dat we uit Nederland/Duitsland kwamen en de foto’s in het boekje ons huis was. (In werkelijkheid was het een berghutje in Oostenrijk met wat Milka koeien)
We dachten er ook nog even aan om chinese woordjes te gaan leren totdat we er achter kwamen dat elke regio een eigen dialect spreekt die in uitspraak totaal anders is dan wat we net geleerd hadden. Na een paar pogingen hebben we het maar een beetje opgegeven en het bij een paar basis-woordjes gelaten.
Foto links: Welke bus moeten we hebben? Midden: En wij maar klagen over het aantal verbodsborden in Nederland. Rechts: Wordt u ook moe van keuzes? (Aantal verschillende noodle gerechten)
Even nog wat Chinese karakterstieke trekjes: De wc’s zijn ook niet alles (zie foto’s), vaak te ranzig voor woorden en je kan elkaar zien hurken, gezellig! Sommige hardnekkige rokers roken gewoon door tijdens het schijten. En als er geen verbodsborden staan wordt er gewoon gespuwd in de trein en bus. Dus zet nooit iets op de vloer neer, anders heb je kans dat …<vul zelf maar in>
Nog even voor de statistiek: We hebben meer dan 300 uur in bus, trein, vliegtuig en taxi gezeten om China te zien zoals we China gezien hebben. Hiervan was ongeveer 220 uur alleen al het reizen van A naar B, en de rest het reizen van onze slaapplek naar het siteseeing heen en weer. Hierbij zijn nog geen wachttijden meegerekend. We hebben hierbij duizende kilometers afgelegd. Reizen is hard werken.
Over het algemeen hebben we een leuke tijd gehad in China, maar sommige delen zijn toch wel erg tegen gevallen. Zoals we al eerder hadden vermeld is de siteseeing vaak verknald in onze ogen. Dit is vooral het geval in het oosten van China, daarom vonden wij dit deel ook niet echt leuk. De Chinese muur (het deel bij Beijing), het verboden paleis, het terracotta leger en andere bekende plekken vonden wij niet de moeite waard. Daarentegen vonden wij de onbekendere delen van China juist weer super gaaf, zoals de Xinjiang en Gansu provincies en Haerbin. De mensen daar zijn nog niet zo verpest en de siteseeing is nog echt (niks nagemaakt). Wij kunnen daarom iedereen die naar China wil die delen erg aanraden!
We waren om 23:30 per vliegtuig in Guangzhou aangekomen. Bij het verlaten werden we direct lastiggevallen met “India praktijken”. Taxichauffeurs die hongerig naar je toekomen en het woord “NEE” niet begrijpen en ons bleven achtervolgen. Dit gedrag kwamen wij voor het eerst tegen in China. Wellicht dat we andere keren geluk gehad hebben. Al met al, wij weigeren om bij dat soort figuren de taxi in te stappen dus we hebben een bus gepakt naar het centrum van Guangzhou. Op weg naar onze kennissen (Kimi & Andrew), die verblijven in een afgesloten rijkeluiswijk net buiten de stad. Deze country gardens (zoals ze genoemd worden) zijn erg populair in dit gebied van China, het is een soort stad binnen een stad, compleet met: scholen, (gratis) openbaar vervoer, winkels en zelfs een eigen KFC. Tijdens onze reis in Indonesie zijn wij Kimi en Andrew tegen gekomen, zij vertelde dat ze als Engelse docenten werken op een school in Guangzhou. Omdat wij al van plan waren dat gebied aan te doen hebben we afgesproken een keer langs te komen, en zo zijn we hier beland. We hebben hier lekker het weekend met hun doorgebracht, lekker uiteten, filmpje kijken, Chinese massage gehad (waarbij we onze kleding aan moesten houden) en lekker een keer niks doen. Op aanraden van Kimi & Andrew zijn we naar een safaripark daar gegaan. Het bijzondere aan dit park is dat ze veel jonge dieren hebben. Afhankelijk van het aanbod kan je ze, natuurlijk tegen extra betaling, ook aaien en vasthouden. Enkele voorbeelden van jonge dieren: Chimpansees, Orang-oetan, tijgers, leeuwen en een springbok. Wij mochten alleen met een jonge tijger op de foto. Wij kunnen nu uit ervaring spreken: Jonge tijgers voelen aan als een huiskat met alleen iets grover haar. Andere dieren mogen gewoon gevoerd worden, dus we hadden een halve kilo ongepelde pinda’s meegenomen naar het park en lekker de aapjes gevoerd. Bij de olifanten staat iemand bananen te verkopen en bij de giraffen staat iemand bladeren te verkopen. Erg grappig om de dieren te voeren! We hebben verschillende apen gevoerd, de bavianen gingen vechten (ook bijna het enige wat ze doen) dus zijn we snel naar kleinere apen gegaan die er zelfs voor in het water sprongen. Omdat we zoveel over hadden hebben we een groot deel aan de geiten gegeven, tot onze verbazing aten ze alles met schil en al op, ze zijn er dol op.
Het park had een aantal erg leuke dierenshows. Wij hebben eerst de vogelshow bezocht waar roofvogels over het publiek heen vlogen, papegaaien woordjes opdreunde en geld ophaalde uit het publiek. Een van de papegaaien kwam nog op Mike’s hand zitten. Daarna zijn we naar de apenshow gegaan waar chimpansees en urang utangs allerlei trucjes uithaalde van koprollen maken, fietsen, rekenen en paardrijden.
We hebben ook nog de koala’s en de panda’s bezocht, omdat wij niet eerder deze beesten gezien hebben. De koala’s lagen allemaal te slapen, dus daar hadden we niet zo veel geluk mee. De panda’s werden gevoerd toen wij aankwamen en dan willen ze wel moeite doen. Ze zijn kleiner als dat we verwacht hadden en zien er zeker uit als een grote knuffel. Chinezen zijn helemaal idolaat over panda’s, er verschijnen hier regelmatig verhalen in het nieuws dat mensen het hok ingaan, wat niet verstandig is. Natuurlijk was er ook een panda shop naast het hok, waar allerlei “pandamerchandise” te koop was, het blijft immers China, ze zijn gek van winkelen. Het was een heerlijke dag, we hebben vooral genoten van de panda’s en de jonge dieren.
Om een nieuw visum te verkrijgen zijn we naar Hong Kong gegaan. We hebben daar de toeristische attracties bezocht als: Victoria peak (met de tram), Chinese wijk met het bizarre eten (zelfs voor ons na zes weken China) en een rondvaart gemaakt door de haven. Het uitzicht over de stad was mooi, maar om eerlijk te zijn viel Hong Kong een beetje tegen. Het is gewoon een zakencentrum en dat was het. De McDonalds fans onder ons kunnen daar hun hart ophalen: Er zijn meer dan 200 McDonaldsen en je ziet ze ook echt overal.
Nadat ons visum gereed was zijn we met een katamaran naar Macau gevaren. Wat een heerlijke afwisseling! Lekker eten, niemand valt je lastig en leuke sightseeing. We hadden het gevoel ergens in Zuid-Europa rond te lopen. We hebben een Portugeese kerk bezocht, door de gezellige straten gelopen en een groot fort met een goed museum over de geschiedenis van Macau bezocht. Macau staat bekend als een gokparadijs, met meer omzet dan Las Vegas. In China is gokken verboden, raad eens waar alle gefrustreerde gokkers zitten in het weekend. Wij wilde wel eens zien wat het was dus zijn we ’s avonds naar Casino Lisboa gegaan, het bekendste casino van Macau. Het zag er een beetje “James Bond” achtig uit met veel chinezen, zenuwachtig aan een sigaret trekkend, die zonder blikken of blozen omgerekend honderd euro inzetten in een spel. Omdat Macau zo klein is zijn we een dag gebleven, maar wat hebben we genoten van deze dag!
Na Macau zijn we teruggegaan naar Kimi & Andrew in Guangzhou. We gebruikten deze stop om even een leuke afwisseling te hebben tijdens de reis. We hebben met een aantal andere docenten “paintball” gespeeld en daarna hebben we gezellig met de groep gegeten in een Thai’s restaurant. Michael was ‘s avonds naar de massagesalon gegaan om wat, voor ons onbekende, Chinese massages te proberen. Een was het plaatsen van potjes op de rug, die eerst in vlam gezet worden om een klein vacuum te creeren, op de rug geplaatst worden. De huid wordt nu opgetrokken in de potjes. Dit met een twintigtal potjes op de rug geeft uiteindelijk het resultaat dat de rug vol met dieppaarse vlekken komt te zitten. Volgens de salon zou het goed moeten zijn voor de verwerking van de afvalstoffen in huid. Verder hebben ze een Chinese voetmassage gegeven, waarbij ze de voeten in heet water wassen en handoeken, gedoopt in bijna kokend water, over de benen leggen. Een avondje genieten!
Het was wel even lekker om een keertje bij mensen thuis te zitten. We hadden een complete ingericht eigen appartementje naast die van hun. We konden lekker de dingen doen die je normaal op reis niet doet zoals: (DVD) film kijken, computeren, paintballen en voetballen.Kortom om met frisse energie te beginnen aan het laatste reishoofdstuk.
Vanuit Beijing zijn we ’s-ochtens vroeg met de trein naar Haerbin gegaan. Dit was een grappige gewaarwording. De trein had een display in de coupe hangen die allerlei informatie weergaf, snelheid (tot 240 km per uur), tijd, datum, binnen en buiten temperatuur. Vooral de buitentemperatuur gedroeg zich eigenaardig. Als je normaal om zeven uur ’s-ochtens in de trein stapt en de buitentemperatuur staat op 0 graden, dan verwacht je dat naarmate de zon hoger aan de hemel komt te staan, dat de temperatuur zal oplopen. Dit was hier niet het geval, zo ongeveer elk uur zakte de temperatuur met 1 a 2 graden. Tegen de tijd dat wij aankwamen stond de thermometer op -12, en dat midden op de dag. We dachten: “Waar zijn we aan begonnen?”.
Eenmaal uit de trein kwamen we er achter dat -12 zeker zo koud aanvoelt als dat het klinkt. Goed ingepakt, tussen vier lagen kleding, hebben we snel een hotel gevonden (met goede verwarming!). Dit was bij een heel leuk oud stel die waarschijnlijk nog nooit buitenlanders in hun hotelletje hadden ontvangen, want ze waren wel heel blij met ons. Toen we aankwamen stond het ijs op het raam van de hotelkamer. Ook op de ramen van de bussen stond een laag ijs en de warmte afvoer van de motoren waren afgeschermd en bliezen de warmte de bus in.
De volgende dag zijn we naar het Germ Warfare Base gegaan, dit is een museum over de vreselijke ‘medische’ experimenten die Japan heeft uitgevoerd op burgers en krijgsgevangenen in de Tweede Wereldoorlog. Bijvoorbeeld: de ziekten injecteren, hitte en kou testen, uitdroging, op de kop hangen, etc. en dat allemaal op levende mensen. Deze mensen werden als ze de tests overleefde soms levend verbrand om enig bewijs van deze geheime testen te vernietigen. Dit was erg indrukwekkend en bizar. Hierna zijn we terug gegaan naar het hotel om weer even op te warmen. Na de lunch zijn we gaan wandelen door de stad heen, eerst de St. Sophia kerk bekeken. Dit is een Russisch Orthodoxe kerk waar op dit moment een foto tentoonstelling hing over Haerbin rond 1900. Daarna zijn we door de hoofdstraat in de Russische wijk gaan lopen. Deze viel wel wat tegen, de gebouwen waren mooi, zagen er Europees uit, maar ze waren allemaal omgetoverd tot Chinese winkelketens met grote billboards etc. Dit was jammer en deed een beetje af aan de sfeer. Typisch Chinees. Er waren tientallen souvenirs winkels met wodka, baboesjka’s en poppen. Aan het einde van de winkelstraat kwamen we uit bij het Stalin park wat aan de rivier ligt. Tot onze grote verbazing was de hele rivier (groter dan de Waal bij Nijmegen) dichtgevroren. Er lag een laag ijs was dik genoeg om er op te kunnen lopen zonder dat het ijs kraakte (We konden zien dat het ongeveer 10 cm dik was). Het lag er bij als een prachtige schaatsbaan, maar helaas werden er geen schaatsen verhuurd, alleen kon je met een hondenslee een klein rondje over het ijs heen.
De volgende dag zijn we naar het tijgerpark gegaan waar honderden Siberische tijgers wonen. Doordat het die dag sneeuwde lag de omgeving er prachtig bij. We zijn met de bus er heen gegaan en moesten van de bushalte nog een kilometer lopen naar het park toe. Deze wandeling ging door de prachtige, op dat moment witte, uiterwaarden. Ook de tijgers lagen er mooi bij met een laagje sneeuw over hun rug heen. We hebben bij de ingang een levende kip gekocht die ze namens ons aan de tijgers gegeven hebben. Beetje jammer, want Mike had zich er op verheugd om ze zelf te voeren. Het zag er uit alsof een kat een klein vogeltje vangt, hap, en het is weg. Er was ook een mogelijkheid om een levende os te voeren aan de tijgers, maar dat ging ons een beetje ver (prijs 180 euro). We zijn eerst met een busje door het park heen gereden. De tijgers hebben daar hele grote kooien waar je als een safari door heen rijdt. Ze hadden daar ook een aantal Afrikaanse leeuwen (in de sneeuw) en nog wat andere katachtige. Na de busrit kon je nog via een verhoogd wandelpad langs een aantal kooien oplopen. Hier was een hele lieve luipaard die Mike wel een “knuffel” wilde geven. Hij sprong drie tot vier meter omhoog, tegen het gaas aan, en was op gezichtshoogte met ons. We hebben hier een filmpje van, maar omdat YouTube ook geblokkeerd is, houden jullie die van ons nog te goed. We hebben echt genoten van het park, de tijgers waren prachtig en we hadden echt weer even een wow-moment.
Na Haerbin zijn we naar Guangzhou gevlogen, naar warmer weer, waar we nu een aantal dagen gaan vertoeven. We hebben tijdens onze reis in Indonesië een Amerikaans stel ontmoet die hier woont en die we nu bezoeken. We hebben genoten in Haerbin, leuke stad met veel sfeer. Het was ook erg leuk om een keer in zo’n grote vrieskist te zitten, beide hadden we nog nooit zo’n kou meegemaakt. De maximum temperatuur overdag was -12, maar omdat er een sterke wind uit Siberië stond was de gevoelstemperatuur stukken lager.
Nadat we onze visum extensie konden ophalen zijn we meteen met de bus naar Tianshui gegaan en de volgende ochtend weer de bus in te stappen richting Xi’an. Na een vreselijk lange busrit door de bergen hebben we een hosteltje gevonden en zijn we meteen Xi’an by night gaan verkennen. De bell-tower en de drum-tower liggen en s’avonds prachtig verlicht bij. Xi’an heeft ook een ‘oude’ stadsmuur (ooit oud, maar zo herbouwd dat hij er spiksplinter nieuw uit ziet) die er ook mooi verlicht bij lag. Verder is het centrum van Xi’an vooral shopping malls, fast food ketens (je wordt er dood gegooid met KFC’s, Mac’s, Dico’s etc) en alles is nieuw en modern. Dit staat in schril contrast met het Terracotta leger wat we de volgende dag bezocht hebben. Het Terracotta leger is toch wel een van de bekenste attracties van China en we hadden hoge verwachtingen, helaas werden deze niet echt waar gemaakt. Ook hier was een grote poppenkast van gemaakt, te veel disneylandachtig gemaakt, veel te veel touristen (en dat voor een doordeweekse dag buiten het hoogseizoen) en de soldaten zelf vielen ook een beetje tegen. Je mag ze alleen van een afstand zien. Je gaat je afvragen of ze wel echt zijn, maar ja, wij zijn geen archeologische experts. Al met al vonden wij het dus een beetje magertjes. S’avonds zijn we naar de moslim wijk in Xi’an geweest en hebben daar een beetje rondgelopen en lekker gegeten. De volgende ochtend hebben we de grote moskee bekeken die wel aardig was (moskee met chinese architectuur) en daarna zijn we op de bus naar Luoyang gestapt.
In Luoyang hebben we een tour gemaakt naar een tempel berg en naar de Shaolin tempel. De tempelberg was wel mooi, mooie oude gebouwtjes, lekker rustig (komt niet vaak voor in China) en we hebben hier dus eens lekker rond gewandeld. Daarna zijn we naar de Shaolin tempel gegaan. Michael wilde deze graag zien, omdat dit de geboorte plaats is van Shaolin Kung-Fu is. De tempel zelf was erg mooi, lag er prachtig oud bij tussen het groen, normaal heel rustgevend (ware het niet voor de duizende touristen die er rond liepen). De show was ook erg indrukwekkend. Een aantal monniken lieten zien wat ze allemaal konden en dat was niet niks, zeer gaaf!
Na Luoyang zijn we naar Pingyao gegaan, een oud stadje waar nog weinig aan verbouwd is. Het stadje zelf is wel aardig, gebouwtjes zien er mooi uit. Maar het was jammer dat je precies kon zien welke straten opgeknapt waren voor touristen (zagen er mooi uit en zaten vol met alleen maar touristen prut winkeltjes) en welke straten nog echt waren (zager er ouder uit en met lokale winkeltjes en mensen die daar gewoon woonde. We hebben hier twee dagen doorgebracht, een half dagje rondkijken en de rest even lekker uitrusten.
Na Pingyao zijn we naar Beijing gegaan. De eerste dag hebben we het Tiananmen plein bekeken. Dit is het grootste plein ter wereld, hij was behoorlijk groot, ook al hadden wij hem groter voorgesteld. Hier hebben we het monument van de ‘peoples hero’s’ bekeken, het mao mausuleum van de buitenkant bekenen, de front gate en ‘the great hall of the people’ (chinees ‘parlement’). Vooral the great hall of the people was erg leuk. Mooi gebouw en leuk om een keer in die hal geweest te zijn, normaal zie je dat alleen bij het nieuws op tv. De rest van het plein was wel aardig, maar niet echt bijzonder. De volgende dag zijn we vroeg opgestaan en zijn we eerst het Mao mausuleum ingeweest (alleen s’ochtens open). Hier ligt de grote boef himself opgebaard. Je ziet er veel chinezen bloemen leggen bij hun ‘held’ en hem eer betonen. Mao zelf ligt er vredig bij en we vonden het leuk om het zo een keer gezien te hebben. Daarna zijn we naar de verboden stad gegaan. Dit is een prachtig paleis, heel groot en mooie gebouwen. Helaas hadden wij al zo veel oude chinese tempeltjes gezien met dezelfde stijl dat wij er wel wat snel op uitgekeken waren, maar desondanks was het mooi. Gelukkig was er een klokkententoonstelling die veel Engelse en Franse klokken tentoonstelde uit de 19de eeuw. Dit zijn echt mechanische meesterwerken, sommige konden chinees meeschrijven op het verstrijken van de uren. Onze derde dag in Beijing hebben we besteed aan het zomer paleis aan de rand van de stad en het olympisch dorp. Het zomer paleis was wel aardig, qua bouwstijl lijkt het op het verboden paleis, maar het ligt meer in een park tussen het groen. Helaas hadden wij de pech dat we er op een zondag waren en dus was het vreselijk druk in het park. We hebben hier een tijdje rondgewandeld en zijn daarna richting het olympisch dorp gegaan. Daar hebben we het birdnest stadion (national stadium) van de buiten kant bekeken (entree vonden wij te duur (6 euro), omdat het een leeg stadion was) en hebben we de Cubicle (het olymisch bad) gezien. Mooie indrukwekkende gebouwen, vooral mooie architectuur. Aan het einde van de dag zijn we nog even naar de nieuwste James Bond film geweest, even lekker relaxen. De laaste dag in Beijing zijn we naar de muur afgereist buiten beijing. We hadden de muur al gezien, maar een oudere versie die van klei gemaakt was en we wilde toch nog even de bekende stenen muur zien. Deze was wel mooi, we hebben er een stukje opgelopen, maar omdat het zo druk was hebben we het kort gehouden.
De plaatsen die in deze post staan kunnen wel onder de kop Klassiek China gezet worden. Het is het beeld dat de meeste mensen hebben als ze aan China denken. Wij vonden dit deel het minst leuke deel van alle plekken die we tot nu toe in China gezien hebben. De gebouwen zijn wel mooi, maar ze lijken allemaal op elkaar, als je er een gezien hebt, heb je ze allemaal gezien. Verder is alles te touristisch, massa’s en massa’s touristen kom je tegen wat de sfeer niet leuker maakt. Bovendien zijn de Han Chinesen het minst interessant in onze ogen, ze hebben nog weinig eigen cultuur over en alles is zo gemaakt. Dit vonden wij erg jammer, we hadden hogere verwachtingen van dit deel van China omdat iedereen het altijd hierover heeft. De siteseeing valt wel een beetje tegen hier. Chinesen maken van alle sites een disneyland, met mega lcd schermen, KFC’s, hoge entreeprijzen, toeristenwinkels, opdringerige verkopers, prachtige aangelegde omgeving (overdreven) en veels te veel touristen. Alle charme is daardoor weg. Bovendien vallen de attractie zelf vaak ook al tegen. Is helemaal niet oud, kopie van het oude (ze kopieren hier echt alles). Tijdens de culturele revolutie was alles hier afgebroken en nu proberen de krampachtig om het weer opnieuw na te bouwen, maar ze pakken het in onze ogen verkeerd aan. Door buitenlandse touristen wordt dit ook wel de ‘Chinees Tourism Kiss of Death’ genoemd. Toch hebben we het wel leuk gehad, hebben we dit ook een keer meegemaakt, maar het is niet iets om van weg te dromen.
Wellicht is het jullie de vorige keer ontgaan, maar wij kunnen vanuit China niet onze eigen weblog updaten vanwege “The Great (fire)Wall of China”. We merken dat ook een aantal webpagina’s buiten onze weblog geblokkeerd zijn, daarom sturen we het voorlopig het verhaal via de mail naar Nederland waar hij door Eibert en/of Theo op onze weblog gezet wordt. Zo kunnen we jullie toch up-to-date houden van onze avonturen in China.
Na een treinreis van 34 uur (twee treinen in drie dagen) zijn we in Liuyuan aangekomen. Hier hebben we een nachtje overnacht omdat Michael een beetje aan de schijt was en hebben we de volgende dag het laatste stukje per taxi afgelegd (2 uur) naar Dunhuang. De volgende dag hebben we een fiets gehuurd en zijn we naar de Mogao Caves gefietst (27 km enkele reis). De fietsen waren van echte Chinese kwaliteit, te klein en heel krakkemikkerig. Het was dus wel even bikkelen, want de hele weg ging vals plat omhoog. Daar aangekomen schokken we wel heel erg van de entreeprijs, die was fors omhoog gegaan ten opzichte van wat de Lonely Planet aan gaf (van 11 euro naar 20 euro p.p.). Maar omdat we dat hele eind gefietst hadden zijn we toch maar naar binnen gegaan. Je bent verplicht om in een groep naar binnen te gaan en we waren precies op tijd voor de Engelstalige tour. De andere vijf mensen in de groep waren op de wonderbaarlijke leeftijd tussen de 80 en 85 jaar en reisde ongeorganiseerd door China. Ze hadden prachtige verhalen te vertellen over reizen van vroeger. De grotten vielen een beetje tegen. Ze waren wel mooi, maar zeer overprijst en we hebben veel mooiere gezien. Na twee uur rondgelopen te hebben en een lunch in onze buik zijn we terug gefietst naar Dunhuang, dit keer ging het beter gezien de weg omlaag ging.
De volgende dag zijn we met de bus naar Jiayuguan gegaan. De dag daarna zijn we eerst naar de Chinese muur geweest. Hier hebben we lekker een uurtje op gewandeld, lekker rustig, waren maar drie andere mensen. Jiayuguan is het begin van een Chinese muur. Er is niet een Chinese muur, maar heel veel stukjes die door de verschillende dynastieën zijn gebouwd. Na een lekkere wandeling zijn we naar het Jiayuguan Fort gegaan, dit is het grote fort waar de muur begint. Hier hebben we een tijdje rond gelopen en in het museum een mooie expositie over de muur gezien. Fort was wel mooi, maar helaas was bijna niks authentiek, want in de jaren tachtig is het hele fort geheel opnieuw gebouwd (zoals veel Chinese toeristen attracties).
Vervolgens zijn we afgereisd naar Xiahe, waar zich het grootste Tibetaanse klooster buiten Tibet bevindt. Deze plek was pas twee weken weer open voor toeristen, dit gevoelige gebied was sinds de Tibetaanse opstanden afgesloten. Dit is een gigantisch klooster complex met 1200 monniken. De sfeer op straat is heel relax, veel verschillende mensen die er allemaal prachtig traditioneel gekleed bij lopen. De eerste volle dag hebben we een rondleiding genomen door het klooster. S’avonds hebben we lekker gegeten met een stel Amerikaanse toeristen die we daar tegen gekomen waren, o.a. Momo (soort dumpling), Tsampa (kaasballetjes), Yak burger en een glas zoute yak melk thee. De volgende dag hebben we lekker gewandeld over de heuvels en hebben we genoten van het uitzicht over het dorp. Daarna hebben we nog twee dagen gewacht in Xiahe tot we op maandag in Lanzhou het visum konden aanvragen (ma-vr). Dit kwam niet verkeerd uit omdat we nodig een keer rust nodig hadden. Straks moeten we immers met een nieuw visum weer hard door.
.
. Aan ons gaat de kerst dit jaar voorbij. Wel wensen wij iedereen een hele fijne kerst en een gelukkig nieuwjaar toe!
